Cải thiện trí nhớ kém

Rối loạn về trí nhớ dẫn đến nhanh quên, đãng trí tạm thời không chỉ xảy ra đối với người bắt đầu bước sang tuổi trung niên trở về già mà còn là nỗi lo của thanh niên khi hàng ngày bạn phải đối mặt với công việc, học tập, thi cử… Nếu không được chữa trị, hơn 50% số người trí nhớ kém sẽ có nguy cơ sa sút trí tuệ 3 năm sau đó.

Word: Triều An Bài được tư vấn bởi BS Trần Công Thắng, BV Đại học Y dược TPHCM Photo: Corbis
Bỗng dưng quên việc dự định làm từ trước, công thức toán rất quen thuộc, tên của 1 người quen, hay lặp lại 1 vấn đề trong buổi trò chuyện, không nhớ là mình đã để chìa khóa xe ở đâu… đó là những biểu hiện thường gặp ở người mắc bệnh trí nhớ kém khiến họ khó học tập, làm việc tốt và giữ nếp sống hàng ngày ổn định.
	Trí nhớ kém ở người trẻ Trí nhớ là quá trình hoạt động của não bộ để ghi nhận, lưu giữ và nhớ lại thông tin khi cần thiết. Thông tin sẽ nhập vào qua giác quan, sau đó được mã hóa và lưu trữ ở các kho trong não. Khi cần nhớ lại, thông tin đó sẽ được truy xuất tại các kho và chuyển đến các trung tâm phát ngôn hoặc các vùng vỏ não tương ứng để thực hiện. Khi một trong những bộ phận nào đó của não bộ bị tổn thương, quá trình này sẽ bị gián đoạn dẫn đến chứng quên tạm thời hay còn gọi là trí nhớ kém. Cuộc điều tra gần đây của các nhà thần kinh học cho thấy có ngày càng nhiều thanh niên mắc phải triệu chứng trí nhớ kém. 24 triệu người được điều tra xác nhận họ có các dấu hiệu của đãng trí ở mức độ nhẹ như bỏ sót một công việc nào đó. Có 6% số khác nặng hơn khi các triệu chứng quên đến thường xuyên nhiều lần trong ngày. Bệnh tưởng như không ảnh hưởng gì đến cuộc sống của bạn vì nhanh quên chỉ là tạm thời, trí nhớ sẽ nhanh chóng hồi phục khi được gợi nhắc. Thế nhưng theo kết quả nghiên cứu về thần kinh học tại Mỹ, hơn 1 nửa trong số các đối tượng trí nhớ kém ở mọi mức độ đều có thể bị suy giảm trí tuệ, khả năng tư duy kém chỉ còn ½ trước đây. Bên cạnh đó, trí nhớ kém nếu không được can thiệp và khắc phục, bệnh sẽ trầm trọng hơn theo thời gian. Tần suất quên của bạn tăng lên đáng kể làm ảnh hưởng đến học tập, khả năng kiểm soát công việc, mất khả năng tư duy, cuộc sống bị xáo trộn…
"Trí nhớ kém trong giai đoạn sớm có thể kiểm soát được bằng cách áp dụng chế độ ăn uống, làm việc, học tập điều độ và khoa học. Tuy nhiên, nếu bệnh kéo dài quá lâu, tuần suất tình huống tăng lên đáng kể khiến cuộc sống bị xáo trộn thì bạn nên đi khám, tìm ra nguyên nhân để được điều trị."
Biểu hiện của trí nhớ kém? Chứng hay quên bắt đầu xảy ra ở độ tuổi 12 vì khi đó cơ thể bắt đầu có những thay đổi về hormone cũng như thể lực làm cho não có đôi chút “chệch đường”. Sau 1-2 năm, hiện tượng mất dần do cơ thể đã phát triển hoàn chỉnh, đến tuổi trưởng thành mới quay trở lại. Biểu hiện chủ yếu của trí nhớ kém giai đoạn trưởng thành không giảm đi theo sự hoàn thiện cơ thể mà cường độ sẽ tăng dần theo thời gian vì bộ não đã bước vào giai đoạn phá hủy. Hiện tượng hay quên không phải là mất thông tin hoặc hoàn toàn mất trí nhớ, mà là sự thất bại trong việc tái lập thông tin. Khi mắc chứng này, bộ não người bệnh càng trở nên bận rộn hơn do vừa tốn thời gian để nhớ và tìm kiếm những thứ đã bị “tạm thời lãng quên”, vừa thu nhập, xử lý và xuất thông tin mới. Khi đó họ rơi vào tình trạng luẩn quẩn, càng bận rộn thì càng dễ stress và hay bị đãng trí.	Trí nhớ kém phần lớn liên quan đến chức năng của não bộ.
	Không chỉ người già, người thành niên cũng hay bị trí nhớ kém.
		Nguyên nhân do đâu? Quá trình phát triển của hệ thần kinh bắt đầu từ trong phôi thai đến năm 25 tuổi thì hoàn chỉnh. Sau lứa tuổi này, mỗi ngày cơ thể bạn có khoảng 3000 nơ-ron thần kinh bị phá hủy mà không sinh sản thêm. Theo quy luật tự nhiên, từ 40 tuổi trở đi, sự hao hụt tế bào nơ-ron thần kinh mới đủ lớn để gây ra tình trạng hay quên. Thế nhưng cuộc sống với áp lực công việc, căng thẳng thần kinh, mất ngủ, học quá sức để chuẩn bị cho nhiều kỳ thi liên tiếp mà không có chế độ nghỉ ngơi lấy lại sức… quá trình này diễn ra nhanh và sớm hơn kéo theo trí nhớ kém với nhiều mức độ khác nhau. Trí nhớ kém của người trẻ xảy ra do nhiều nguyên nhân.
Do ảnh hưởng của bệnh lý tâm thần như trầm cảm, rối loạn, lo âu dẫn đến không tập trung chú ý. Bệnh tâm thần phân liệt giai đoạn đầu cũng có thể biểu hiện bằng triệu chứng mau quên rất khó phân biệt với các dấu hiệu tâm lý, thần kinh bình thường. Bệnh không những làm bạn đãng trí mà còn khiến biểu hiện cảm xúc ngày càng chai lỳ, tư duy nghèo nàn, ý chí suy giảm, hoạt động thể chất lẫn trí não ngày càng yếu đuối đến mức không thiết làm việc gì. Nghiện rượu và các chất kích thích: các cơn say phá hủy một lượng rất lớn các tế bào thần kinh, đầu óc không còn minh mẫn, nhanh quên. Còn ma túy và các loại thuốc gây nghiện khác khi đi vào cơ thể sẽ gây hưng phấn tức thời, nhưng thực chất, nó thần kinh bạn cũng đang bị bào mòn song song với sự hưng phấn đó. Stress: phản ứng stress cấp tính như phải học bài dồn dập, dữ liệu nhập vào não liên tục với số lượng lớn khiến các tế bào thần kinh làm việc quá tải dẫn đến căng thẳng, nhức đầu, kiến thức không nhớ được bao nhiêu, nhanh quên và đến một lúc nào đó sẽ không thể thu nạp hơn được nữa, kể cả những thứ rất đơn giản trong cuộc sống.		Thói quen trùm chăn kín khi ngủ khiến oxy cung cấp cho cơ thể quá ít trong khi lượng CO2 nhiều. Thiếu oxy kéo dài khiến các tế bào não hoạt động kém linh hoạt, dễ bị tổn thương. Nó khiến trí nhớ và khả năng làm việc trí óc của bạn bị suy giảm. Với những người có tiểu sử bị động kinh hoặc các vấn đề về não, thói quen trùm kín chăn khi ngủ còn làm tăng nguy cơ gặp các tai biến nguy hiểm hơn. Dấu hiệu của động kinh, vốn là một căn bệnh mãn tính, do sự lặp đi lặp lại cơn phóng điện quá mức của các tế bào thần kinh não bộ. Có rất nhiều biểu hiện khác kèm theo trong động kinh, như rối loạn vận động chân tay, không có khả năng tự làm việc hoàn chỉnh nhưng đáng kể nhất là chứng mau quên. Nhiễm độc: bằng nhiều con đường khác nhau, các chất độc đi vào cơ thể, tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây ra tổn thương thần kinh và các rối loạn tâm thần rất đa dạng, cấp tính hoặc kéo dài và có thể để lại di chứng trong não bộ khiến khả năng ghi nhớ và truy xuất dữ liệu giảm.
Làm việc không khoa học cũng là nguyên nhân.
Sau chấn thương sọ não, mặc dù đã vượt qua giai đoạn quên cấp tính và hồi phục hoàn toàn nhưng bệnh nhân vẫn có thể rối loạn về trí nhớ, nhanh quên, khó thu nạp kiến thức vì phần não bị tổn thương đã chết hoàn toàn.